Selahattin Demirtaş dosyasındaki garip durum
Demirtaş dosyası nasıl kapanacak? Tahliye olacak mı olmayacak mı? Olursa yasa kapsamında mı olacak yoksa AİHM kararı nedeniyle?
Çerçeve Yasa 10 Ağustos’ta Meclis’ten geçti. Metinde tek bir isim geçmiyor. Kapsam suç türü ve tarih üzerinden çiziliyor. Buna rağmen yasa yayımlandığı andan beri tek bir isim üzerinden tartışılıyor: Selahattin Demirtaş.
Önce yasanın ne olduğunu yerine bir oturtalım. Ortada af yok. Genel af da yok, kişiye özel af da… Getirilen şey erteleme: Kapsamdaki suçlarda soruşturma ve kovuşturma belirli sürelerle erteleniyor, süre sonunda şartlar ihlal edilmemişse ceza infaz edilmiş sayılıyor.
Kanunun çizdiği sınır
Yasanın kendi koyduğu sınır ise açık: Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme kapsam dışında. Bu sınır teknik bir ayrıntı değil. Silah bırakma karşılığında hukuki zemin kuran bir devletin bir yerde durması gerekir. Can kaybına yol açmış eylemler o durulan yerin adıdır.
Aynı mantık takvime de yansımış. Kanun yürürlükte ama hükümleri kendiliğinden işlemiyor. Örgütün fiilî varlığına son verdiği ve silahlarını teslim ettiği güvenlik kurumlarınca tespit edilecek, bunu teyit eden Milli Güvenlik Kurulu kararı Resmî Gazete’de yayımlanacak, altı aylık başvuru süresi ancak ondan sonra başlayacak. Özetle peşin verilmiş bir garanti yok ortada; şarta bağlanmış bir süreç var.
Yetkinin devredildiği yer
Yasa kapsamı çizdi çizmesine ama herhangi bir dosyanın yasa kapsamına girip girmediğini belirleyen şey nitelendirmedir. Ve nitelendirme de siyasetin değil, mahkemenin işidir.
İşte, bunun ne anlama geldiği Kobani dosyasında tam olarak görülüyor.
Selahattin Demirtaş bu davada 42 yıl hapis cezası aldı, bu cezanın 20 yılı Türk Ceza Kanunu’nun 302. maddesinden, yani devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçundan. Bu suç yasa kapsamı içinde. Demirtaş aynı davada Kobani olaylarındaki ölümlerle nedeniyle karşı karşıya kaldığı kasten öldürmeye azmettirme suçlamasından ise beraat etti. Ancak bu beraate savcılık itiraz etti ve karar henüz kesinleşmedi. Bu dosya hala Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesi’nde. Ve kasten adam öldürme suçu çerçeve yasanın başta gelen istisnası…
Dolayısıyla ortaya çıkan tablo hakikaten ilginç. Demirtaş dosyasının yasadan faydalanıp faydalanamayacağını, mahkûm olduğu suç değil, kesinleşmemiş beraati belirleyecek.
Kanun bunu öngörmüş gibi görünüyor: Gerekçesinde, sanık lehine olan kararların kanun yolunda bozulmadan esastan incelenerek sonuçlandırılması yer alıyor. Yani yasa kendi kapısını kapatmıyor.
Ama kapıyı da açmıyor. Kapıyı açacak olan, dairenin vereceği karar.
Karşı taraftan bakınca
Bu noktada devlet tarafının en güçlü argümanı şu: Dosya derdest, gerekçeli karar 32 bin sayfaya yakın, kanun yolu incelemesi sürüyor ve mahkemeler siyasetin takvimine göre değil kendi usulüne göre çalışır. Doğru bir itiraz. Bir mahkemeden hızlı karar beklemek, çoğu zaman ondan usulü atlamasını beklemek anlamına gelir.
Buna bir de çerçeve yasanın kendi mantığı ekleniyor. Hükümler MGK teyidi yayımlanmadan işlemiyorsa, bugünden sonuç beklemek yasanın kurduğu sıraya da aykırı.
Ama itirazın kendi içinden karşı bir soru da çıkıyor. Aynı daire, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Kasım 2025’te kesinleşen kararı üzerine yapılan tahliye başvurularını da taşıyor. O başvurular hakkında da olumlu ya da olumsuz bir karar henüz verilmedi. Usul gerekçesi bir dosyada geçerliyse diğerinde de geçerlidir, ikisinde birden geçerliyse ortada usulden fazlası vardır sorusu akla gelir.
Sürecin taşıyamayacağı yük
Burada asıl risk hukuki değil, siyasi. Sürecin inandırıcılığı tek bir tahliyeye bağlanırsa, mahkemenin ne karar verdiğinden bağımsız olarak o karar bir jest gibi okunacak. Tahliye çıkarsa “jest” diyenler çıkacak, çıkmazsa “süreç tıkandı” diyenler olacak.
Kanun kişiye özel yazılmadı; ama bu sıralar herkes çıkan yasayı tek bir isimle okuyor. Kulislerde eylül ayı konuşuluyor. Bunu olduğu gibi kaydedelim ve bekleyelim: Nitekim şimdilik ortada açıklanmış bir tahliye kararı da, verilmiş bir tarih de yok. Ve yasa Meclis’te oylanalı üç gün oldu.
Ama kafalardaki soru belli: Demirtaş dosyası nasıl kapanacak? Tahliye olacak mı olmayacak mı? Olursa yasa kapsamında mı olacak yoksa AİHM kararı nedeniyle? Sonucu da gerekçeyi de hep birlikte takip edeceğiz.
