HGS toplantısının cevaplamadığı sorular
Bakanlığın kararıyla yapılan ödeme artık şirkete zamanında ulaşacak. Ama istismar etmek için yeni bir açık arayacak olan düzene dokunulmazsa sorun bir süre sonra başka bir yerden yeniden patlayacak.
Son haftalarda sosyal medyaya, şikâyet platformlarına ve Meclis’e taşınan bir konu var. Olay özetle şu: Sürücü otoyoldan ya da köprüden geçiyor, Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) hesabında para olduğunu biliyor. Borcunu ise aylar sonra bir avukatın mesajından ya da icra ödeme emrinden öğreniyor. O arada borca konu birkaç yüz liralık geçiş ücreti, dört kat ceza, faiz ve vekâlet ücretiyle korkunç şekilde katlanmış oluyor.
Tepkiler büyüyünce sonunda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ile otoyol işletmecilerini 18 Kasım 2026’da bir araya getirdi. Toplantıda bazı sürücülerin zamanında yaptığı ödemenin işletmecinin sistemine düşmediği tespit edildi. Karar da buna göre çıktı: Ödemeleri işletmeciye anında aktaracak bir bağlantı sistemi kurulacak.
Bu aslında bir karar değil, bir itiraftır.
Gelgelelim, alınan bu karar da olayın sadece bir kısmındaki arızayı onarıyor. Ama tepkilerin yoğunlaştığı konu bu teknik arıza değil.
Toplantıdan çıkan karar
Dediğim gibi, toplantının çözdüğü sorun maalesef dar kapsamlı ve somut. Sürücü ödeme yapıyor ama ödeme şirkete ulaşmıyor, sonuçta dosya avukata gidiyor. Kurulacak bağlantıyla ödemenin şirketin finans biriminde anında görünmesi hedefleniyor.
Aslında hiç olmaması gereken teknik bir sorun, hiç yaşanmaması gereken bir problem, düzeltildiği takdirde, yalnızca en haklı durum olan sürücüyü, yani borcunu zamanında ödediği hâlde icrayla karşılaşanı korur.
Ama ya bu teknik soruna karşı biriken şikayetlere rağmen hiçbir şekilde dokunmayanlar? Vatandaşın mağduriyetinin gitgide artmasına seyirci kalanlar?
Sorulan ama cevaplanmayan kısım
Önce bildirim meselesine bir bakalım. Şikayetçi olan sürücülerin önemli bir kısmı borcunu e-Devlet’te göremediğini, kendisine haber verilmeden icra başlatıldığını söylüyor. 15 Ekim 2026’dan beri sorgulama yalnızca araç sahibinin e-Devlet hesabından yapılabiliyor. Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK), plakayı bilen herkesin başkasının geçişlerini görebilmesini veri ihlali saydı, bu yüzden sorgulama yalnızca e-Devlet üzerinden yapılabiliyor deniyor.
Mahremiyet açısından yerinde bir karar diye düşünülebilir ama sürücünün borcunu öğrendiği kapılar da daraltılmış vaziyette. Bildirime dair konuşulan tek formül, e-Devlet bildirimlerinin telefon onayıyla devreye alınması. O da henüz bir öneri…
Bildirim meselesinin ardından da plaka okuma hatalarına dair şikayetler geliyor: Hiç gitmediği şehirden ceza alanlar, ikiz plakalar, kirlenmiş ya da eskimiş etiketler… Bakan Abdulkadir Uraloğlu bu durumlarda işlemlerin geriye dönük iptal edildiğini söylüyor. Ama iptal ancak hata bildirildiğinde, yani uğraşırsan işleniyor.
Borcu katlayan düzen
Tepkilerin kalbinin attığı yerse üçüncü halkada… Kanuna göre ilk 15 gün içinde ödeme yapan, yalnızca ücreti ödüyor. 45. güne kadar ücretin bir katı, sonrasında dört katı ceza ekleniyor. Dosya avukata geçtiğinde bunun üzerine faiz, icra masrafı ve vekâlet ücreti de biniyor.
Dört kat cezanın kaldırılması için imza kampanyası başlatan Avukat Yunus Arı’nın paylaştığı bir ödeme emri bu kalemlerin ağırlığını gösteriyor. Belgede bir işletmeci şirket geçiş ücreti ve cezalar için 2 milyon 102 bin lira, faiz için 1 milyon 323 bin lira, KDV için 264 bin lira istiyor. Avukatlık ücreti ayrı… Belge tek bir dosyaya ait ve taraflardan birinin aktarımı. Ama gösterdiği şey çok açık… Burada sorunun teknik bir arıza olmadığı, yasal faiz işleterek şişen, şişirilen bir alacağın devasa boyutlara ulaşmasıdır.
Dosyayı icraya göndermek kimin elinde
Açıkçası sistemin istismara açık olup olmadığını anlamak için tek bir soru yeterli: Bir dosyayı avukata göndermenin maliyeti kime fatura ediliyor? İcra takibinde avukatlık ücreti borçluya yükleniyor. Avukatlık Kanunu’na göre karşı taraftan alınan bu ücret avukata ait. Yani işletmeci şirket ödenmemiş bir geçişi icraya taşırken avukatlık bedelini kendi cebinden ödemiyor, bedeli sürücü ödüyor.
3 Kasım 2026’da yürürlüğe giren tarifeye göre icra takiplerinde maktu avukatlık ücreti 12 bin 500 lira. Tarife bir sınır da koyuyor: Küçük takiplerde bu ücret, takipte kesinleşen miktarı geçemiyor. Birkaç yüz liralık tek bir geçiş servet üretmiyor. Ama ücret dosya başına işliyor ve dosya sayısı arttıkça büyüyor.
İtiraz etmek de bedelsiz değil. Sürücü ödeme emrine itiraz eder, mahkeme itirazı haksız bulursa alacağın en az yüzde 20’si oranında icra inkâr tazminatı ödüyor. Bu risk, haklı olduğunu düşünen sürücüyü bile haksız yere kesildiğini düşündüğü bir cezayı ödemeye yöneltiyor.
Yani burada teknik bir hatadan daha da öte bir durum, o hatanın istismar edilmesinden ortaya çıkan zincirleme bir düzen var desek yeridir.
Kanun var, süre de var
İşletmecilerin itirazı haliyle cezaların keyfi olmadığı yönünde. Diyorlar ki, uygulama 6001 sayılı Kanun’a dayanıyor ve bu hüküm özel şirketlerin işlettiği yolları da kapsıyor. Sürücüye 45 günlük kademeli bir süre tanınıyor. Ceza 2018’e kadar geçiş ücretinin on katıydı, dört kata indirildi. Bakiyesini hiç yüklemeyen, gişeden bilerek geçen sürücü de gerçek… Tahsil edilemeyen ücret de işletmeci için gerçek bir kayıp.
Tamam ama bunların hepsi caydırıcılığı savunur nitelikte açıklamalar. Ama caydırıcılık, borcundan haberi olmayan birini nasıl caydıracak? Haberi olmayana uygulanan ceza kimseyi caydırmaz; sessizce bir köşede icra takibiyle tahsil edileceği günü bekler.
Geçmişin hesabı
Ayrıca, ödemesi şirkete ulaşmadığı için bugüne kadar icraya düşen sürücülerin ödediği ceza, faiz ve vekâlet ücretleri için de bir çözüm duyurulmadı. Bu talep artık yalnızca sosyal medyada yükselen bir ses değil. Mecliste de bazı milletvekilleri sistemden kaynaklanan cezaların ve icra masraflarının iadesini isterken bazıları da son beş yıldaki ihlalli geçiş sayılarını, bunlardan ne kadar tahsil edildiğini ve işletmecilerin nasıl denetlendiğini sordu. Bu rakamlar kamuoyuyla paylaşılmış değil.
Bunun yanı sıra, dört kat cezayı sosyal medyada tartışmaya açan avukatın X hesabının da, 14 Kasım’da Ankara 1. Sulh Ceza Hâkimliği kararıyla Türkiye’den erişime kapatıldığı ortaya çıktı. Yani neresinden tutsanız elinizde kalan bir durum var ortada.
Bakanlığın kararıyla yapılan ödeme artık şirkete zamanında ulaşacak. Ama istismar etmek için yeni bir açık arayacak olan düzene dokunulmazsa sorun bir süre sonra başka bir yerden yeniden patlayacak.





